Aşamaların sırası her işte aynıdır, içleri konuya göre dolar. Bir yazlık alımında saha bir parselin başında, bir firma kontrolünde bir sanayi bölgesinin kapısında, bir aile konusunda kentin herkese açık yerlerinde geçer. Aşağıdaki bölümler, her aşamada masada ne olduğunu ve kararın hangi noktada size geçtiğini anlatıyor.
Görüşme: konu, yer ve zaman
Her şey sizin ilk mesajınızla ya da telefonunuzla başlar. Bu konuşmada üç şey öğrenilir: neyi bilmek istediğiniz, bunun Tekirdağ’ın hangi ilçesinde ve mahallesinde geçtiği ve kararınızı ne zamana kadar vermeniz gerektiği. Elinizde bir ilan, bir fatura, bir adres ya da bir fotoğraf varsa bu aşamada gönderirsiniz. Konu bir kişinin adresiyse, aramanın sebebi de bu aşamada sorulur: bir alacak, bir miras paylaşımı ya da geri dönen bir tebligat gibi. Raporu kimin okuyacağı da konuşulur, çünkü bir aile büyüğüne gösterilecek bir raporla bir iş görüşmesine götürülecek rapor farklı ayrıntı ister.
Görüşmenin sonunda size bu işle neyin öğrenilebileceği ve neyin öğrenilemeyeceği açıkça söylenir. Bazen cevap, dedektife hiç gerek olmadığıdır; bir kurumdan alacağınız belge sorunuzu zaten çözüyorsa bunu duyarsınız. Bu aşamadan sonra devam edip etmemek sizin kararınızdır ve konuşmuş olmanız sizi bağlamaz.
Kapsam kâğıda dökülür
Devam etmek isterseniz konuşulanlar yazıya geçer. Kapsamda bakılacak soru tek tek yazılır, ardından çalışılacak ilçeler ve mahalleler, ayrılan gün sayısı, kullanılacak yöntem ve raporun size hangi yoldan ulaşacağı gelir. Teklif bu kapsama göre hazırlanır; nasıl hesaplandığını ücret yazısı anlatıyor.
Kapsamın bir işlevi daha var: sınırı yazılı kılar. Çalışma yalnız herkese açık yerlerde gözleme ve açık kayıtlara dayanır; bir kişinin telefonu, yazışmaları, hesapları, aracı ya da kapalı bir alan bu işin konusu olmaz, sahte kimlikle kimseyle konuşulmaz. Hukuka uygun bir çalışmanın çizgisi budur ve kapsamda bu çizgiden ayrılan bir madde yer almaz. Kapsamı okuyup onayladığınızda saha günleri planlanır.
Gün sayısını belirleyen sorunun kendisidir; önerilen sayı kapsamda gerekçesiyle yazar, son kararı siz verirsiniz. Kapsam onaylandıktan sonra bir değişiklik isterseniz o da yazılı olarak eklenir, böylece raporun neye cevap verdiği sonradan tartışma konusu olmaz.
Saha günleri
Saha günlerinde kapsamda yazan soruya bakılır, başka bir şeye değil. Konu bir taşınmazsa yer, bina ya da parsel dışarıdan görülür ve fotoğraflanır; konu bir firmaysa adres ve kapıdaki faaliyet; konu bir kişiyse herkese açık yerlerde görülebilen durum.
Bu aşamada sizinle ne zaman ve hangi kanaldan konuşulacağı da baştan kararlaştırılmıştır. Saha günlerinde size ulaşılabilir olmanız işe yarar: bir adresin hangi kapısı ya da bir parselin hangi köşesi olduğu gibi küçük bir belirsizlik çıkarsa kısa bir soruyla giderilir. İsterseniz işi durdurabilir ya da kapsamı daraltabilirsiniz; yeni bir soru doğarsa kapsam yazılı olarak güncellenir. Ara bilginin nasıl verildiğini iş sürerken haber almak yazısında ayrıntısıyla bulabilirsiniz.
Teslim ve raporun okunuşu
Rapor, saha günleri bittiğinde kapsamda seçtiğiniz yoldan size ulaşır. Her gün için tarih ve yer, o gün görülen durum, fotoğraflar ve açık kayıtlardan gelen bilgi ayrı ayrı yazılır. Raporun ilk sayfası kapsamdaki her soruya kısa bir cevap verir; ayrıntı gün gün arkadan gelir ve her fotoğraf, metindeki ilgili satırla aynı numarayı taşır. Böylece raporu ilk kez okuyan biri de neyin nerede görüldüğünü kolayca bulur. En önemli bölüm belki de sonuncusudur: kapsamdaki hangi soruya bir cevap bulunduğu, hangisinin açık kaldığı. Gözlenen bir şey ile o şeyden çıkarılabilecek bir yorum raporda birbirine karıştırılmaz; birincisi yazılır, ikincisi size bırakılır.
Raporu okuduktan sonra sorularınızı yazabilirsiniz. Bir eksik görürseniz bunun kapsamda olup olmadığına birlikte bakılır. Sonrasında ne yapacağınız, raporu kime göstereceğiniz ve bir karar verip vermeyeceğiniz tümüyle sizindir.
İş bittikten sonra
Rapor teslim edildiğinde iş kapanır. Aynı konuda yeni bir soru doğarsa, örneğin bir alım ertelendi ve satıcı başka bir parsel gösterdiyse, bu yeni bir kapsamla yeniden başlar; önceki raporun bilgileri yeni çalışmanın başlangıç noktası olur. Başvuruda verdiğiniz bilgilerin iş bittikten sonra nasıl tutulduğu ve bu konudaki haklarınız veri işleme notunda yazılı.