Telefonu kapalı, iş yerine uğramamış, kimse bir şey bilmiyor. Böyle bir günün ilk saatleri hem en çok şeyin yapılabileceği hem de ailenin en çok dağıldığı saatlerdir: biri tanıdıkları arar, biri hastaneleri, biri sosyal medyada bir iz arar. Bu sayfa, o saatlerde aklınızda tutmanız gereken sırayı ve dedektifin bu sıranın neresinde yer aldığını anlatır.
İlk iş resmî bildirim
Yakınınızdan beklenmedik biçimde haber alamıyorsanız beklemeden 112’yi arayın ya da en yakın polis veya jandarma birimine gidin. Başvuru için belirli bir sürenin geçmesini beklemek gerekmez; bu yaygın yanılgının nereden geldiğini ve neden zarar verdiğini ayrı bir yazıda anlattık. Resmî arama, yetkisi ve imkânlarıyla her zaman önce gelir: kayıtlara ve iletişim bilgilerine ulaşabilen yalnız odur.
Bildirimi yaptıktan sonra aileye düşen iş, resmî aramayı yürüten birimle bağı kopmamış tutmaktır. Hangi birime başvurduğunuzu, size kimin bilgi vereceğini ve yeni bir şey öğrendiğinizde kime haber vereceğinizi not edin; başvuru sırasında size bir tutanak ya da dosya bilgisi verildiyse onu da saklayın. Evde mutlaka birinin kalması, yakınınızın dönebileceği ya da arayabileceği ihtimaline karşı en basit ve en önemli önlemdir.
Ailenin soruları ve cevabın arandığı yerler
Resmî arama sürerken ailenin aklında, cevabını kendi başına bulamadığı sorular birikir. “Son konuştuğumuz gün gideceğini söylediği yere gitti mi?”, “Çalıştığı yerde görülüyor mu?”, “Sık gittiği çarşıda, parkta ya da sahilde son günlerde bulunmuş mu?” gibi sorular, her biri bir yere bağlandığı için sahada araştırılabilir. Dedektifin bu işteki yeri, ailenin bu sorularını sıraya koymak ve her birinin cevabını ilgili açık alanda aramaktır.
Başvuruyu yakınınızın eşi, annesi, babası, çocuğu ya da kardeşi yapabilir. Başvuranın yakınlık derecesini ve resmî bildirimin yapıldığını bilmek isteriz; bu, aranan kişinin ondan uzak durmak isteyen birinin eline düşmesini önleyen basit ama önemli bir güvencedir.
Çalışmanın ilk adımı, ailenin bildiklerini dinlemektir. Yakınınızın son görüldüğü an ve yer, son konuşmada ne söylediği, son günlerde değişen bir şey olup olmadığı, sık gittiği yerler ve tanıdığı insanların bulunduğu mahalleler tek tek konuşulur. Bu bilgiler hangi yerlerin önce, hangilerinin sonra ele alınacağını belirler. Sahada açık alanda görülenler kayda geçirilir; bir iz bulunduğunda bilgi önce aileyle paylaşılır ve ailenin bunu resmî aramayı yürüten birime iletmesi istenir.
Son görüldüğü yer bazen bir ulaşım noktasıdır. Demir yolu Çerkezköy, Çorlu ve Muratlı’dan geçer; ilin havalimanı da Çorlu ilçesindedir. Böyle bir yer, yakınınızın ilden ayrılmış olabileceğini düşündürür ve yolculuk kayıtlarına ancak resmî arama ulaşabilir. Bu bilgiyi kolluğa ilk fırsatta iletirseniz arama doğru yöne çevrilir.
Çalışma nasıl sürer
Böyle bir çalışmada plan gün gün yapılır. Her saha gününün sonunda o gün hangi yerlere bakıldığı ve bir iz bulunup bulunmadığı aileye kısa bir notla bildirilir; ertesi günün planı da bu nota ve resmî aramadan gelen bilgiye göre birlikte kararlaştırılır. Resmî aramada yakınınızın bulunduğu ya da izinin başka bir yöne döndüğü anlaşılırsa çalışma o noktada durdurulabilir. Böylece aile, gereksiz günlerin yükünü taşımadan, her aşamada neye para ve emek harcadığını bilerek ilerler.
İş bittiğinde ya da durdurulduğunda bütün günleri bir arada gösteren bir rapor teslim edilir. Raporda hangi yerlere, hangi günlerde bakıldığı, nerede ne görüldüğü ve hangi soruların cevapsız kaldığı yer alır. Bu rapor, aramanın daha sonraki aşamalarında hangi yerlerin zaten ele alındığını görmenizi sağlar ve aynı yerlere yeniden emek harcanmasını önler.
Bu günlerde aileyi koruyan birkaç önlem
Bir yakın kaybolduğunda aile, iyi niyetli olduğu kadar tehlikeli adımlar da atabilir. Gece vakti yalnız başına tanımadığınız bir yere gitmek, ipucu olduğunu düşündüğünüz bir kişiyle kendi başınıza yüzleşmek ya da kayıp duyurusunun ardından “yerini biliyorum” diyerek para isteyen birine ödeme yapmak bunların başında gelir. Böyle bir mesaj ya da arama aldığınızda cevap vermeden önce resmî aramayı yürüten birime haber verin.
Yeni öğrendiğiniz her bilgiyi, ne kadar küçük görünürse görünsün, hem kolluğa hem de çalışıyorsanız dedektife iletin. Bir mesajın saati, bir tanıdığın hatırladığı bir cümle ya da evden eksildiği fark edilen bir eşya, aramanın yönünü değiştirebilir.
Yakınınız bulunduğunda
Bir çocuk, yaşlı ya da yardıma ihtiyacı olabilecek biri söz konusuysa, bulunan her iz zaman kaybetmeden aileye ve aile aracılığıyla resmî birime ulaşır. Yetişkin bir yakının evden kendi seçimiyle uzaklaştığı ortaya çıkarsa iş başka bir yola girer: yeri aileye söylenmez. Bu çizgiyi baştan bilmek beklentiyi yerine oturtur; bir yetişkinin nerede yaşayacağına kendisi karar verir ve bu karara saygı, ailenin onunla ileride kuracağı bağı da korur.
Böyle bir sonuç acı olabilir, ama belirsizliğin sona ermesi de bir kazançtır. Aile en azından yakınının kendi kararıyla bir yerde olduğunu bilir ve sonraki adımlarını bu bilgiyle atar. Bazen zaman, kendiliğinden kurulan bir telefonla ya da bir mektupla bu bağı yeniden örer.
Haber alınamadığında sorulanlar
Polise mi gitmeliyim, dedektife mi?
Önce polise ya da jandarmaya gidin veya 112’yi arayın; resmî bildirim her zaman ilk adımdır ve beklemeden yapılır. Dedektifle çalışmak isterseniz bu, bildirim yapıldıktan sonra ailenin sorularına açık alanlarda cevap aramak için kurulur ve resmî aramayla aynı anda yürür.
Dedektif için hangi bilgiler işe yarar?
Yakınınızın güncel bir fotoğrafı, son görüldüğü an ve yer, o gün üzerinde olanlar, çalıştığı ya da okuduğu yer, sık gittiği yerler ve tanıdıklarının yaşadığı mahalleler en çok işe yarayan bilgilerdir. Resmî birime nerede başvurduğunuzu ve dosyayla ilgili size ne söylendiğini de yazın; çalışma böylece resmî aramayla çakışmaz. Yakınınızın kullandığı telefon numarası ve en son hangi hesaptan yazdığı gibi bilgileri ise doğrudan kolluğa verin; bu kayıtlara yalnız resmî arama ulaşabilir.
Son görüldüğü yer bir tren istasyonu ya da havalimanıysa ne yapılır?
Böyle bir yer, yakınınızın ilden ayrılmış olabileceğini düşündürür ve yolculuk kayıtlarına yalnız resmî arama ulaşabilir; bu bilgiyi kolluğa hemen iletmeniz gerekir. Dedektifin katkısı bu durumda ailenin bildiği öteki yerlerde, örneğin son kaldığı adresin çevresinde ya da çalıştığı yerin önünde, açık alandan bakmakla sürer.