Önemli bir soruyla karşı karşıya kalan biri için iki dedektif tutmak mantıklı görünebilir. Biri bir şeyi kaçırırsa öbürü yakalar, iki rapor birbirini doğrular, sonuç daha sağlam olur. Kâğıt üzerinde güven veren bu düşünce, sahada çoğu kez tersine işler. Bu yazı bunun nedenlerini ve aynı güveni daha az riskle nasıl sağlayabileceğinizi anlatıyor.
Aynı soru için iki kez ödenen günler
İki ayrı dedektif, birbirinden habersiz aynı soruya baktığında büyük olasılıkla aynı yerlerle ve aynı günlerle çalışır. Eşinizin anlattığı bir cadde, bir firmanın sanayi bölgesindeki parseli ya da bir tarlanın yanındaki köy yolu iki ayrı teklifte iki kez sayılır; aynı soruya iki kez ödeme yaparsınız, ama elinize iki kat bilgi geçmez. İki ekip aynı belgeleri ister, aynı açık kayıtlara bakar ve aynı yerin fotoğrafını ayrı ayrı çeker.
Bir de bilginin kendisi var. Konunuzu bilen kişi sayısı, iki ayrı ekiple çalıştığınızda ikiye katlanır. Eşinizle ilgili bir şüpheyi, bir mirasçının adresini ya da bir ortaklık görüşmesini ne kadar az kişi bilirse, o kadar korunmuş olur.
İki rapor, iki farklı resim
İki ayrı çalışmanın sonunda elinize iki rapor geçer ve bu raporların birbirini doğrulaması beklendiği kadar kolay olmaz. Bunun kötü niyetle ilgisi yoktur. İki dedektif farklı günlerde, farklı yerlerde çalışmış, soruyu farklı anlamış ya da farklı ölçülerle yazmış olabilir. Biri bir tarlanın toprak yolunu yağmurdan sonraki bir günde, öbürü kurak bir günde görmüştür; ikisi de doğruyu yazar, ama okuyan kişi iki ayrı yol görür. Birinin raporunda “görülen bir durum yok” yazarken öbürünün raporu başka bir gün görülen bir şeyi anlatabilir.
Sonuç, kararınızı kolaylaştırmak yerine zorlaştırır. İki raporun hangi gün ve hangi yerde çalışıldığını yan yana koyup karşılaştırmak, sizin uğraşmak istemediğiniz yeni bir iş hâline gelir. Hangi raporun doğru olduğunu düşünürken asıl soru gözden kaybolur; iki ayrı ücret ödemiş olmanıza rağmen elinizde, tek bir dikkatli çalışmanın vereceğinden daha bulanık bir tablo kalır.
İki raporu birbirine karşı okumak, bir raporu kendi sorunuza karşı okumaktan daha zordur. Asıl ölçü, raporun sizin kararınızı verecek bilgiyi taşıyıp taşımadığıdır.
Daha güvenli sıra
Aynı güveni sağlamanın daha az riskli bir yolu vardır. Önce tek bir dedektiften yazılı bir teklif alın ve bu teklifin kapsamını dikkatle okuyun: hangi soruya cevap aranacak, kaç gün, kaç yer ya da kaç adres sayılmış, rapor nasıl teslim edilecek, kapsam değişirse ne olacak? İki teklifi karşılaştırmak istiyorsanız bunu sahaya çıkılmadan, teklif aşamasında yapın; çalışmanın kendisini ikiye bölmeyin. Teklifleri karşılaştırırken toplam tutar yerine neyin sayıldığına bakmanın yolunu ücret yazısında anlattık.
İşe başlayan dedektiften memnun kalmazsanız işi sonradan devretmek her zaman mümkündür. Bu durumda yeni dedektife o ana kadar teslim edilen raporla birlikte gitmek, aynı yerlere yeniden bakılmasını ve aynı günlerin yeniden ödenmesini önler. Yeni çalışma, önceki raporun cevapsız bıraktığı sorudan başlar. Devrederken yanınızda şunların bulunması işi kolaylaştırır:
- Önceki çalışmanın yazılı kapsamı ve teslim edilen rapor.
- İş sürerken aldığınız ara notlar.
- Sizin o süreçte öğrendiğiniz ve rapora girmemiş yeni bilgiler.
İlk çalışmayı durdurduğunuzu önceki dedektife yazılı olarak bildirmeniz de önemlidir; böylece sizin adınıza yürüyen bir iş kalmaz ve iki teklifin günleri üst üste binmez.
Farklı soruları farklı kişilere vermek
Bu yazının konusu aynı sorunun iki kez sorulmasıdır. Birbirinden bağımsız iki sorunuz varsa durum farklıdır: Malkara’daki bir tarla ilanı ile Ergene’deki bir tedarikçi, ayrı işler olarak ayrı ayrı ele alınabilir. Yalnız iki soru aynı kişiye ya da aynı adrese dokunuyorsa, örneğin ortaklık teklif eden kişinin satmaya çalıştığı bir arsa söz konusuysa, iki işi tek elden yürütmek hem planı hem raporu tutarlı kılar.
İkinci bir görüş istiyorsanız
Bir rapordan emin olamadığınızda ikinci bir görüş istemeniz anlaşılırdır. Bunun en sağlıklı yolu, ikinci dedektiften sahaya çıkmasını istemeden önce mevcut raporu okumasını istemektir. Rapordaki günler, yerler ve fotoğraflar, sorunuza cevap verecek yeterlikte mi? Eksik kalan bir soru varsa, o soru için hangi yere ve hangi güne bakmak gerekir? Bu sorulara verilen cevap, ikinci bir saha çalışmasının gerekip gerekmediğini ve gerekiyorsa ne kadar dar tutulabileceğini gösterir.
Raporla ilgili sorularınızı önce raporu hazırlayana sormak da hakkınızdır. Bir satırın neyi anlattığını, neden o gün o yerde çalışıldığını ya da bir sorunun neden cevapsız kaldığını sormak, kimi zaman ikinci bir dedektife ihtiyaç olmadığını gösterir.
Kararınızı koruyan şey
Aynı işi iki dedektife verme isteği çoğu kez bir güvensizlikten doğar; o güvensizliğin kaynağı da sıklıkla işin başında yeterince konuşulmamış olmasıdır. Yazılı bir kapsam, açık bir ara bilgi düzeni ve sorularınıza açık cevap veren bir muhatap, ikinci bir ekibin vereceğini düşündüğünüz güveni daha az riskle verir. Hangi teklifin size uygun olduğunu tartarken dedektif tutmanın sırası yazısındaki beş satırı ölçü olarak kullanabilirsiniz.